Testi Öykü İncelemesi

 

Hikâye Hakkında

Cumhuriyet dönemi yazarlarından Refik Halit Karay’ın yazmış olduğu “Testi” adlı hikâye, 1940 yılında yayınlanan “Gurbet Hikâyeleri” adlı kitabında yer almaktadır. “Gurbet Hikâyeleri” Orta Doğu’nun farklı bölgelerinde geçen on yedi hikâyeden oluşmaktadır.

Hikâyenin Özeti

Hikâye  O gün şehre inecektim” diye başlar. Anlatıcı gurbette, Lübnan’ın bir köyünde bulunmaktadır.

Anlatıcı, şehre gitmek için dört kişilik bir otomobile biner. Uğradıkları ikinci köyde onları telaşlı bir kalabalık beklemektedir. Arkada boş kalan yere boğazını tutan bir genç oturur. Bir şeyler söylemek istese de konuşamaz. Konuşamama nedeni gırtlağını bir eşek arısının sokmasıdır. Arıyı da testiden su içerken yutmuştur.

“Lübnan’ın yabancısı olan sanır ki bardaktaki arıyı görmemiş, yutuvermiş. Hayır, böyle değil! Lübnan köylerinde suyun içiliş şekli bizimkine benzemez. İlk gittiğiniz zaman bir yerde, bir kır kahvesinde veya köylü evinde su istediniz mi, önünüze minimini bir toprak testi getirirler, kenarında ufacık, tenasüpsüz emziği olan bir akçıl testi…”

Arıyı yutan gencin acele doktora gitmesi gerekmektedir. Durumu hiç iyi değildir, gittikçe de kötüleşmektedir. Arabadakiler ise gence yardım etme çabası içindedir.

Araba yol üstünde büyükçe bir köyde doktor levhası görünce durur. Arabadan inenler doktorun kapısını çalar. İçerden bir papaz çıkar. Papaza doktoru sorarlar. Papaz doktorun öldüğünü söyler.

Hikâye “Fakat tuhafı, akşamüzeri aynı köyden ve aynı kahvenin önünden yüreğim atarak neşesiz eve dönerken baktım, sabahleyin ölüsünü taşıdığımız yaşta bir genç, toprak testisini havaya kaldırmış, ağzını bir karış açmış. “Lık lık! Lık lık” keyifle, korkusuzca, düşüncesiz su içiyor.” diye sona erer.

Kişiler

Anlatıcı kahraman: Hikâyedeki başkahraman hikâyeyi anlatan kişidir. Hakkında fazla bilgi yoktur. Hikâyeden Türk olduğu ve gurbette olduğu anlaşılmaktadır.

Hikâyedeki diğer kişiler ayrıntılı olarak verilmemiş, yüzeysel olarak verilmiştir. Bunlar: arı yutan genç, köylüler ve papazdır.

Olay Örgüsü

Kahraman anlatıcının şehre inmeye karar vermesi ve otomobile binmesi

Otomobili uğradıkları ikinci köyde kalabalığın karşılaması

Otomobile boğazını tutan bir gencin bindirilmesi

Otomobile binen gencin durumunun gittikçe kötüleşmesi

Gencin bir doktora götürülme çabası

Yol üstünde büyükçe bir köyde doktor levhasının görülmesi

Bir papaz tarafında doktorun öldüğünün söylenmesi

Gencin ölmesi ve anlatıcının eve dönmesi

Mekân

Hikâyenin geçtiği yer Lübnan’da bulunan bir köydür.

“Oturduğum yayla Akdeniz’e bakan yüksek bir sırtta idi; Kenan fıstık çamlarıyla süslenmiş bir ufacık akçıl, kayalık Lübnan köyü”

Hikâyenin geçtiği diğer mekânlar; şehre giderken uğradıkları başka bir köy ve büyükçe bir köydür. Hikâyede geçen “şehir” Beyrut’tur.

Zaman

Öyküde zaman tam olarak belli değildir. Zamanla ilgili “o gün”, “sabah”, “akşamüzeri” gibi ifadeler kullanılmaktadır. Hikâyedeki olaylar bir gün içinde geçmektedir.

Konu

Lübnanlı bir gencin su içerken arı sokması sonucu rahatsızlanması, doktora götürülmesi ve ölümüdür.

Tema

Hikâyede “yaşam mücadelesi” işlenmiştir.

Öykünün türü

Testi” bir “olay hikâyesi”dir. Serim, düğüm, çözüm bölümleri bulunmaktadır. Bu tür öykülere “Maupassant tarzı hikâye” de denir.

Dil ve Anlatım

Hikâye gözlemci bakış açısıyla yazılmıştır. Hikâyede öyküleme, betimleme, iç monolog ve diyalog gibi anlatım biçimleri kullanılmıştır. Bu teknikler olayları ve iç düşünceleri aktarmada önemli bir rol oynamıştır.

Hikâye sade, açık ve yalın bir dille yazılmıştır. Hikâyenin akıcı ve sürükleyici bir anlatımı vardır. Hikâyede iç monolog ve tasvirler öne çıkmaktadır.

Genel Değerlendirme

Yazar, bu hikâyesinde herkesin yaşayabileceği bir durumu anlatmıştır. Bu öyküsünü memleketinden uzak kaldığı yıllarda yazmıştır. Gurbette yaşadığı bir olayı o bölgenin gelenek ve göreneklerine de değinerek dile getirmiştir.

Yazar, akıcı Türkçesiyle bizi öykünün içine çeker, yaşananları hissettirir ve duygulanmamıza neden olur. Hikâye konu itibarıyla da pek çok kişinin ilgisini çekebilecek bir yapıya sahiptir.

EN ÇOK OKUNAN YAYINLAR

Yağmur Şiiri İncelemesi

Çoban Çeşmesi Şiir İncelemesi

Kaldırımlar Şiir İncelemesi

Elli Kuruş Öykü İncelemesi

Otuz Beş Yaş Şiiri İncelemesi