Sivas Yollarında Şiir İncelemesi

 

Sivas Yollarında

Sivas yollarında geceleri
Katar katar kağnılar gider
Tekerleri meşeden.
Ağız dil vermeyen köylüler
Odun mu, tuz mu, hasta mı götürürler?
Ağır ağır kağnılar gider
Sivas yollarında geceleri.

Ne, yıldızlar kaynaşır gökyüzünde,
Ne sevdayla dolar taşar gönüller
Bir rüzgâr eser ki, bıçak gibi
El ayak şişer.
Sivas yollarında geceleri
Ağır ağır kağnılar gider.

Kamyonlar gelir geçer, kamyonlar gider
Toz duman içinde,
Şavkı vurur yollara,
Arabalar dağılır şoförler söğer,
Sivas yollarında geceleri
Katar katar kağnılar gider.

                     Cahit Külebi

Şiirin Biçim Yönünden İncelenmesi

Şiir, serbest nazım tekniğiyle yazılmıştır.

Şiirde serbest ölçü ve serbest uyak düzeni kullanılmıştır.

Şiirde ahenk, ses ve kelime tekrarlarıyla sağlanmış, geleneksel ölçü ve uyak anlayışının dışına çıkılmıştır.

Bazı kelimelerin (katar katar, ağır ağır) ve bazı dizelerin (Sivas yollarında geceleri / Ağır ağır kağnılar gider) tekrarıyla şiirde, hem ahenk hem de anlam yönünden bütünlük sağlanmıştır.

Şiir; üç bent, on dokuz dizeden oluşmaktadır.

Şiirin içerik yönünden incelenmesi

Açıklama – yorum

Şiirlerinde genellikle yurt sorunlarını dile getiren şair, bu şiirinde Sivas yollarını anlatırken asıl anlatmak istediği Anadolu’nun yoksulluğu, geri kalmışlığı, insanlarının çektiği dert ve sıkıntılardır.

Şiire giriş “gece” ile başlar. O dönemin ulaşım araçlarından biri olan kağnılar ortama uygun bir biçimde ağır ağır gider. Köylüler suskundur. Bazı ihtiyaçlarını karşılamak için yollara düşmüş, çetin coğrafi şartlarda mücadelelerini sürdürme gayreti içersine girmişlerdir. Belki odun, belki tuz, belki de hasta taşımaktadırlar. Taşınan şeyler özenle seçilmiştir. Bunlar acıyı, yoksulluğu ve geri kalmışlığı simgelemektedir.

Halkın dertlerinden uzak refah içinde yaşayan şairlerin anlattığı yıldızlarla dolu romantik gökyüzü buralardan çok uzaktadır. Gökyüzü karanlık, şartlar ağırdır. Rüzgâr sert eser, adeta bıçak gibi keser.

Arada bir kamyonlar geçer. Kamyonlar gelişen teknolojinin simgesidir. Arabaların dağılması ve şoförlerin sövmesi; geri kalmışlıkla teknolojinin uyumsuzluğunun bir göstergesidir.

Şiirin teması: Anadolu’nun geri kalmışlığı ve Anadolu insanıdır.

Dil ve Anlatım

Şiir açık, yalın ve akıcı bir dille yazılmıştır. Şiirin lirik bir anlatımı olmakla birlikte bazı dizelerde düşünce ağır basar.

Şair, dizeleriyle adeta bir tablo çizmektedir. Duygularını anlatırken hem tasvirlerden hem de kelime tekrarlarından yararlanır. Bunu yaparken de yaşayan Türkçeyi kullanır.

Şiir, serbest nazım tekniğiyle yazıldığı için dizelerde durak da bulunmaz. Anlam yönünden bazı dizelerin bölündüğü görülür.

Şiirdeki kelime ve dize tekrarları hem ahenk hem de anlam yönünden bir bütünlük oluşturmaktadır.

Şiirin türü:“lirik şiir”dir.

Şiirdeki Söz Sanatları

“Odun mu, tuz mu, hasta mı götürürler?” dizesinde istifham (soru sorma) ve tecahül-i arif  (bildiği halde bilmezlikten gelme) sanatları var.

 

“Bir rüzgâr eser ki, bıçak gibi” dizesinde “teşbih (benzetme)” sanatı var.

Genel Yargı

Cahit Külebe’nin yazmış olduğu Sivas Yollarında şiiri Anadolu gerçeğini ve Anadolu insanını yalın bir dille anlatan, bir dönemi tüm gerçekliğiyle gözler önüne seren bir şiirdir. Şairin Anadolu’ya bakış açısı, onu bizzat görmüş ve oralarda yaşamış olmasına dayanır.

Şiirde, Anadolu’nun ve Anadolu insanının ihmal edilmiş olması, bazı sanatçıların Anadolu’ya sırt çevrilmesi eleştirel bir tarzda anlatmıştır.

Şair, Anadolu gerçeğini lirik bir dille ele almış ve işlemiştir. Şiire gözlem ve duygular hâkimdir.

Şair, Anadolu’nun geri kalmışlığı yanında gelişen teknolojiye de dikkat çekmiştir. Şiirde yalnız Anadolu insanının kötü kaderi değil, onun bütün ruhu, adeta özü vardır.

Şiirde konu bütünlüğü ustalıkla sağlanmıştır. Genellikle tasvirlerden oluşan şiirde hem realist hem duygusal özellikler bir arada bulunmaktadır.

EN ÇOK OKUNAN YAYINLAR

Yağmur Şiiri İncelemesi

Çoban Çeşmesi Şiir İncelemesi

Kaldırımlar Şiir İncelemesi

Elli Kuruş Öykü İncelemesi

Otuz Beş Yaş Şiiri İncelemesi