Mavi Maviydi Gökyüzü Şiir İncelemesi
Mavi Maviydi Gökyüzü
Bulutlar beyaz, beyazdı
Boşluğu ve üzüntüsü
İçinde ne garip yazdı…
Işıkla yağmur beraber,
Bir türkü ki gamlı, uzun,
Ve sen gülünce açan güller,
Gölgeler buğulu, derin;
Ah o hiç dinmeyen rüzgâr
Ve uykusu çiçeklerin.
Veya kestane dibinde;
Mahmur süzülen bakışlar
İkindi saatlerinde…
Sabahların aynasında
Ve beni çıldırtan hüzün
İki bakış arasında
Senindir yine akşamlar;
Merdivende ayak sesin
Şiirin Biçim
Yönünden İncelenmesi
Nazım birimi: dörtlüktür.
Ölçüsü: 8’li hece
ölçüsüdür.
Uyak şeması: “abab / cdcd / efef / ghgh / ıiıi /jkjk” (çapraz uyak)
Şiirin Uyakları
---gökyüzü
---üzüntüsü “-ü”
tam uyak (Sesli harfler tek olsa da tam uyak kabul edilir)
---beyazdı
---yazdı “-dı” redif; “-yaz” zengin uyak
---mahzun
---uzun “-zun” zengin uyak
---beraber
---güller “-er” tam uyak
---bulutlar
---rüzgâr “-ar”
tam uyak
---derin
---çiçeklerin “-erin” zengin uyak
---çınar
---bakışlar “-ar”
tam uyak
---dibinde
---saatlerinde “-inde” redif
---yüzün
---hüzün “-üzün” zengin uyak
---aynasında
---arasında “sında” redif; “-a” tam uyak
---nerdesin
---ayak sesin “-esin” zengin uyak
---akşamlar
---var “-ar” tam uyak
Şiirdeki Diğer
Ahenk Unsurları
Şiirde
uyak ve rediflerin dışında bazı seslerin tekrarıyla iç ahenk sağlanmıştır. Örneğin
“Ve sen gülünce açan güller”
dizesinde “ü” ve “e” sesleriyle, “Kim bilir
şimdi nerdesin” dizesinde “i”
sesiyle asonans yapılmıştır. “Bulutlar
beyaz, beyazdı” dizesinde ise “b”
ünsüzüyle aliterasyon yapılmıştır. Şiirde tekrarlanan “mavi maviydi, beyaz beyazdı” ikilemeleriyle ahenk daha da
güçlendirilmiştir.
Şiirin
İçerik Yönünden İncelenmesi
Açıklama – yorum
Şair,
içinde yaşadığı yoğun duyguları nesnel varlıklar ve durumlarla yansıtmaya
çalışıyor. Nesnelere ve durumlara yüklediği farklı anlamlar, her okuyanda
farklı çağrışımlar yapacak biçimde ortaya konuyor. Bu nedenle şiiri her
okuyanın, şiirden farklı anlamlar çıkarması sağlanıyor.
Bulutlar beyaz, beyazdı
Boşluğu ve üzüntüsü
İçinde ne garip yazdı…
Şiir
tasvirle başlıyor. Gökyüzü masmavi, bulutlar bembeyazdır. Ancak bu güzellikler
boşluğu ve hüznü de beraberinde getiriyor. Hayatın ve zamanın geçip gitmesi
şairi hüzünlendiriyor.
Işıkla yağmur beraber,
Bir türkü ki gamlı, uzun,
Ve sen gülünce açan güller,
Şairin
özlemini duyduğu garip, güzel ve sonra mahzun günler birbirine zıt duyguları
beraberinde getiriyor. Işıkla yağmur, gamlı bir türkünün ardından açılan güller
birbirine zıt durumlardır. Zaten aşk ve özlem de böyle zıtlıkları içinde
barındıran bir durumdur.
Gölgeler buğulu, derin;
Ah o hiç dinmeyen rüzgâr
Ve uykusu çiçeklerin.
Bu
dizelerde geçen bulut, gölge, rüzgâr, çiçekler insanda gizemli duygular
uyandırıyor. Şair, sevgiliyle birlikte yaşadığı gizemli duyguları yansıtıyor.
Yaşanan güzel günler geçip gitse de duygular gizemini yitirmiyor.
Veya kestane dibinde;
Mahmur süzülen bakışlar
İkindi saatlerinde…
Bir
çınar ya da kestane ağacının gölgesinde birlikte geçirilen zamanı ve süzülen
bakışları hatırlayan şair, yoğun duygular içersinde o günleri adeta tekrar
tekrar yaşıyor. Çok doğal ve sıradan görünen çınar ve kestane ağaçları şairde
farklı duygular uyandırarak anlam kazanıyor.
Sabahların aynasında
Ve beni çıldırtan hüzün
İki bakış arasında
Senindir yine akşamlar;
Merdivende ayak sesin
Rıhtım taşında gölgen var.
Şair,
sevgilinin yüzünü hatırlayınca mutluluğu ve hüznü bir arada yaşıyor. Çünkü
sevgiliden ayrıdır. Nerede dahi olduğunu bilmemektedir. Ancak her yer onun
anılarıyla doludur. Sabah, akşam, merdiven, ayak sesleri, gölgeler hep
sevgiliyi hatırlatmaktadır. Sevgiliyle birlikte yaşadığı günleri özlemekte ve
içini derin bir sızı kaplamaktadır.
Zaman
hızla geçip giderken pek çok şeyi de değiştirir. Ancak bazı şeyler aynı kalır
ve gözümüzün önünde bazı anıları canlandırır. Geçmişe duyulan özlem insana her
ne kadar haz verse de beraberinde hüznü de getirir. Şiirin tamamında şairin
karmaşık duygular içinde olduğunu görüyoruz. Şairin yaşadığı belki sevgiliyle
geçirdiği güzel günler belki de hayatın kendisidir. Ancak zaman hızla geçip
gitmekte geriye sadece anılar kalmaktadır.
Şiirin teması: geçmişe duyulan özlemdir.
Dil ve Anlatım
Şiir,
lirik ve etkileyici bir anlatıma sahiptir. Saf şiir anlayışıyla yazılan şiirde
mısra güzelliği ve ahenk dikkat çeker. Sade bir üslupla yazılan şiir, imge ve
çağrışımlarla yüklüdür. Şiirde duygular çeşitli nesne ve durumlarla
yansıtılmaya çalışılmıştır. Şiirde geçen (mavi
maviydi, beyaz beyazdı, ışık, yağmur, gölge, çiçekler, çınar, kestane, merdiven,
sabahın aynası) bunlardan
bazılarıdır.
Genel
Değerlendirme
Şair,
seçtiği kelimeler ve yaptığı doğa tasvirleriyle kendi iç dünyasını okuyuculara
açarak duygularını dile getirir. Her okuyanda farklı çağrışımlar ve farklı
duygular uyandıran şiir, Türk edebiyatında önemli bir yere sahiptir. Saf şiir
anlayışıyla yazılan şiirde canlı doğa tasvirleri ve lirik anlatım dikkat çeker.
