Geçmiş Yaz Şiir İncelemesi

Geçmiş Yaz

Rü’yâ gibi bir yazdı. Yarattın hevesinle,
Her ânını, her rengini, her şi’rini hazdan.
Hâlâ doludur bahçeler en tatlı sesinle;
Bir gün, bir uzak hâtıra özlersen o yazdan

Körfezdeki dalgın suya bir bak, göreceksin:
Geçmiş gecelerden biri durmakta derinde;
Mehtâb… iri güller… ve senin en güzel aksin…
Velhâsıl o rü’yâ duruyor yerli yerinde!

                         Yahya Kemal Beyatlı

Şiirin Biçim Yönünden İncelenmesi

Şiirin nazım birimi: Benttir. Bentler dörtlüklerden oluşturulmuştur.

Şiirin ölçüsü: Aruz ölçüsüdür. Şiir, aruzun mef’ûlü / mefâîlü / mefâîlü / feûlün kalıbıyla yazılmıştır.

Şiirin uyak şeması: abab cdcd” biçimindedir.

Şiirin Ahenk Unsurları

1. Bent (dörtlük)

---hevesinle
---sesinle         “-inle” redif; “-es” tam uyak
---hazdan
---yazdan         “-dan” redif; “-az” tam uyak

2. Bent (dörtlük)

---göreceksin  
---aksin           “-ksin” zengin uyak (Burada kelime kökü “aks (yansıma)”tır.)
---derinde
---yerinde      “-de”redif; “-erin” zengin uyak

Şiirdeki Diğer Ahenk Unsurları

Şiirde uyak ve rediflerin dışında bazı ses ve kelime tekrarlarıyla ahenk güçlendirilmiş, böylece şiire hem akıcılık hem de bütünlük kazandırılmıştır.

Şiirin İçerik Yönünden İncelenmesi

“Geçmiş Yaz” yaşanan bir aşkın şiiridir. Şiirin teması “sevgiliye duyulan özlem”dir.

Şiir “Rü’yâ gibi bir yazdı” dizesiyle başlar. “Velhâsıl o rü’yâ duruyor yerli yerinde” dizesiyle biter. Şair, ilk dizede yazı rüyaya benzeterek aşkın güzelliğini, ona yaşattığı duyguları ve benliğinde bıraktığı etkiyi hissettiriyor. Son dizeden ise hâlâ aynı duygular içinde olduğunu geçmişi unutamadığını anlıyoruz.

Şair, geçmiş yaz yaşadığı aşkın her anını, her rengini, her şiirini yeniden yaşamakta, sevdiği kadının sesini bütün tatlılığıyla gezdikleri bahçelerde duymaktadır.

Şiirde geçen körfez bir ayna görevi görmektedir. Şair, bu aynada bir özlemin ve derin bir aşkın izlerini görmektedir.

Âşık olan herkes gibi şair de gördüğü her şeyde sevgilinin izlerine rastlamaktadır. Mehtap, güller ve sevgilinin suya vuran aksi tüm canlılığıyla yerli yerinde durmaktadır. Bütün bunlar şaire inanılmaz duygular yaşatmaktadır. Şair, sevgilinin özlemiyle yanıp tutuşmaktadır. Dalgınlığı bu yüzdendir. Buradaki “dalgın su” şairin benliğini ve aşkının derinliğini simgelemektedir.

Şiirde geçen “rüya, yaz, renk, şiir, ses, bahçe, körfez, mehtap, iri güller ve akis” kelimelerinin her biri farklı bir anlam taşımakta, şairi anlatılmaz duygularını ifade etmektedir.

Dil ve Anlatım

Saf (öz) şiir anlayışıyla yazılan şiir, lirik bir anlatıma sahiptir. Bireysel duyarlılıkların ön plana çıktığı şiirde ritme, ahenge ve söyleyiş güzelliğine ağırlık verilmiştir.

Şiirde açık, yalın ve akıcı bir dil kullanılmıştır. Şair duygu ve hayallerini doğrudan değil dolaylı bir yoldan anlatmaya, söylemek istediklerini çağrışımlar yoluyla hissettirmeye çalışmıştır.

Şiirdeki anlatım, okuyucunun hayallerini ve özlemlerini harekete geçiren, farklı çağrışımlarla şiirin anlamını okuyucunun anlayışına göre genişleten bir yapıdadır.

Edebi Sanatlar

Rü’yâ gibi bir yazdı” dizesinde “benzetme sanatı” vardır. Burada “yaz” benzeyen, “rüya” benzetilen, “gibi” benzetme edatıdır.

Velhâsıl o rü’yâ duruyor yerli yerinde!” dizesinde “istiare sanatı” vardır. Bu dizede benzeyen söylenmeyip sadece benzetilen “rüya” söylenmiştir.

İkinci dörtlükteki “dalgın su” kelimesinde “kişileştirme sanatı” vardır. Dalgın olma durumu insanlara has bir özelliktir.

Genel Değerlendirme

Şiiri güzel ve unutulmaz yapan, yalnızca “tema”sı değil, aynı zamanda onun işleniş biçimidir. Şiirin en belirgin özelliklerinden biri de yaşanan duyguların farklı çağrışımlar yapacak biçimde anlatılmasıdır. Şairin kendine özgü buluşları ve duygularını somut nesnelerle anlatma yoluna gitmesi, şiire ayrı bir özellik katmıştır.

Şiir herkesin anlayabileceği, ancak farklı duygular çağrıştıran bir tarzda yazılmıştır. Türk edebiyatı içersinde çok okunan ve çok beğenilen şiir, herkesin anlatmak isteyip de anlatamadığı duyguları yansıtmaktadır.

EN ÇOK OKUNAN YAYINLAR

Yağmur Şiiri İncelemesi

Çoban Çeşmesi Şiir İncelemesi

Kaldırımlar Şiir İncelemesi

Elli Kuruş Öykü İncelemesi

Otuz Beş Yaş Şiiri İncelemesi